فیتزپاتریک[1] و گاتمن با استفاده از پرسشنامه و روش مشاهده، سه نوع ازدواج با ثبات[2] را شناسائی کرده اند. روابط زناشوئی حاصل از این سه نوع ازدواج عبارتند از 1)زوج های” سنتی یا متعارف[3] ” 2) زوج های فردگرا[4] و 3) زوج های “مماشات(مدارا)” کننده[5] “.
زوج های متعارف:
نقش های جنسی و سبک زندگی رایج را پذیرفته و برای حل تعارض ها از روش غیر مستقیم و اصطلاحاٌ بدون جارو جنجال [6] استفاده می کنند. به طور خلاصه مشخصه زوجهای متعارف عبرتند از:
- نقش های جنسی سنتی را پذیرقته اند
- اهداف فردی تحت تاثیر اهداف خانوادگی قرار دارد
- برای زندگی روزانه برنامه منظم و قابل پیش بینی دارند.
- هر یک از آنها فضا یا امکانات اختصاصی و محرمانه در محیط منزل ندارند.
- در بیان احساسات مثبت و منفی خود رعایت اعتدال را می کنند
- از درگیر شدن در تعارض های کم اهمیت اجتناب می کنند.
- به تعارض های مهم موجود در بین خود با هدف حل کردن آنها می پردازند
- در شروع فعالیت برای حل هر تعارض، هر یک از آنها می کوشند تا ابتدا به دیدگاه طرف دیگر گوش داده و سپس موضع خود را مطرح و از آن دفاع کنند.
- تلاش برای متعاقد کردن دیگری، پس از گوش دادن کافی به نظر او صورت می گیرد.
زوج های فردگرا:
در تلاش برای ایجاد نقش های برابر می کوشند تا برای حل تعارض ها از شیوه فعال و مستقیم یا اصطلاحاٌ پر جار و جنجال[7]استفاده کنند.
- نقش های دو جنسیتی و مساوات گرا را پذیرفته اند.
- اهداف خانوادگی تحت تاثیر اهداف فردی قرار دارند.
- برای زندگی روزانه برنامه منظم و قابل پیش بینی خاصی ندارند.
- هر یک از آنها در محیط منزل نیز، فضا یا امکانات خصوصی و محرمانه برای خود قائل هستند که دیگری بدون اجازه نمی تواند از آنها استفاده کند.
- در بیان احساسات مثبت و منفی خود خیلی پایبند اعتدال نیستند.
- ترجیح می دهند تا در مورد مسائل فی مابین دائم سرو کله بزنند.
- از همان ابتدای اختلاف نظر بدون تلاش برای گوش دادن به یکدیگر به دنبال اثبات دیدگاه خود و متقاعد کردن دیگری هستند.
- نسبت به یکدیگر احساس های مثبت و منفی متعددی دارند.
زوج های مدارا کننده:
نقش های متعارف را پذیرفته ولی زندگی موازی با یکدیگر را پیشه کرده و بر خلاف زوج های متعارف می کوشند تا اصولاٍ از توجه به نقاط تعارض در روابط با یکدیگر اجتناب کنند.
- نقش های سنتی جنسی را پذیرفته اند
- می کوشند تا از هر گونه تعارض اجتناب کنند
- مهارت های حل تعارض آنها خیلی ضعیف است در موارد معدودی هم که وجود تعارض را تائئد کنند می کوشند تا بدون هر گونه تلاش برای متقاعد کردن یکدیگر و یا مصالحه بر سر آن صرفاً به طرح دیدگاه خود بپردازند.
- در مقایسه با ارزش ها و زمینه های مشترک و مورد توافق، اختلاف نظرهای موجود با یکدیگر را بی اهمیت جلوه می دهند.
در مطالعه گاتمن دو نوع زوج بی ثبات نیز شناسائی شده اند. این دو نوع ازدواج با نام زوج های ستیزه گر[8]” و زوج های” کاملاً بی اعتنا به یکدیگر[9]” معرفی شده اند.
زوجهای ستیزه‌گر:
اولین گروه به وجود تعارض در بین رابطه توجه دارند و وارد ستیز نیز می شوند.اما به دنبال حل مشکل نیستند و بیشتر به تخریب یکدیگر می پردازند.
- به تعارض های خود می پردازند اما هیچگونه تلاشی برای حل آنها نمی کنند.
- سرزنش های مداوم ،ذهن خوانی و جبهه گیری از ویژگی های اصلی تعامل های آنهاست.
- ابراز هیجان های منفی در آنها بسیار بالا و ابراز هیجان های مثبت، خیلی اندک است.
- الگوی تعاملی رایج در آنها جنگ و گریز است.
- ابراز هیجان های منفی آنها نسبت به یکدیگر بسیار بالا و هیجان های مثبت بسیار کم است.
زوجهای کاملا بی‌اعتنا به یکدیگر:
گروه دوم برای پیشگیری از درگیری اصولاٌ از برقراری مراوده های روزمره با یکدیگر اجتناب و در نوعی سکوت و بی تفاوتی کامل به تحمل یکدیگر می پردازند.
- از بروز تعارض اجتناب کرده و مهارت های حل تعارض آنها نیز بسیار ضعیف است.
- مراحل کوتاه سرزنش گری ،ذهن خوانی و جبهه گیری در تعامل های آنها دیده می شود.
- ابراز هیجان های منفی در آنها بسیار کم و بروز هیجان های مثبت نیز تقریباً نا پیداست.
- الگوی تعارض آنها از نوع اجتناب/ اجتناب است.
گاتمن در یافت که در سه نوع زوج با ثبات نسبت مراوده های کلامی مثبت به منفی برای حل تعارض ها 5 به 1 بوده است در حالی که این نسبت برای ازدواج های بی ثبات تقریباً 1 به 1 گزارش شده است. کار های گاتمن و فیتز پاتریک براین حقیقت که الگو های روابط زناشوئی پایدار و با ثبات بسیار متعدد هستند، تاکید ویژه دارند. یافته های آنها بر اهمیت پرداختن زوجین به تعارض ها( با هدف حل آنها) به جای سکوت و نادیده گرفتنشان تاکید کرده است. پرداختن به نکات منفی یکدیگر زمانی تاثیر مخرب خواهد داشت که نسبت آن به توجه مثبت بیش از یک به پنج باشد. در واقع، منفی گرائی معتدل آنگونه که در بالا توصیف شد حتی ممکن است تاثیر مفیدی در ایجاد و رشد درک اجتماعی متقابل داشته و به این ترتیب در برقراری تعادل بین نیاز به صمیمیت و نیاز به اعمال قدرت نقش مفید ایفا کرده و در دراز مدت به حفظ جذابیت رابطه یاری رساند.
[1] Fitzpatrick
[2] stable
[3] traditional
[4] androgynous
[5] avoidant
[6] low key
[7] fiery approach
[8] conflictual
[9] Disengaged
منبع:برگرفته از :گاتمن(1993).نقش تعارض ، زیاده خواهی و اجتناب در تعامل های زناشوئی:یک مطالعه طولی در مورد پنج نوع ناشوئی.نشریه روان شناسی بالینی و مشاوره،61،6-15، و فیتز پارک(1988).رابطه بین زنان و شوهران:ارتباط در زناشوئی،نیویورک پارک،سی ای:سیج.
مرکز مشاوره معین به عنوان یکی از مراکز دارای مجوز مشاوره تخصصی پیش از ازدواج و تحکیم خانواده در نظر دارد برای دانشجویان و متخصصان رشته های مشاوره و روانشناسی، دوره های تخصصی مشاوره پیش از ازدواج و دوره های تربیت خانواده درمانگر با تدریس جناب آقای دکتر بهمن بهمنی و دیگر اساتید برجسته کشور را برگزار نماید. برای اطلاع از زمان برگزاری و شرایط دوره ها به شبکه ارتباطی ما بپیوندید.
دیدگاهتان را بنویسید