شکل گیری طرحواره ها

تجربه های ناگوار اولیه و شکل گیری طرحواره

شکل گیری طرح واره های ناسازگار اولیه در جریان مواجهه با تجربه های محیطی ناگوار اولیه اشاره دارد. یانگ و همکارانش مفهوم مفروضه های زیربنایی بک را بسط داده و نام طرحواره های ناسازگار اولیه (EMS) را بر آنها نهادند. یانگ و همکارانش این طرح واره ها را درون مایه ها یا الگوهای عمیق و فراگیری می دانند که محتوای آنها درباره ی خویشتن و رابطه با دیگران است و سخت ناکارآمدند. این طرح واره ها در دوران کودکی یا نوجوانی شکل گرفته اند و در سیر زندگی به حاکمیت مطلق خود ادامه می دهند.

یانگ و همکارانش معتقدند طرح واره های ناسازگار اولیه وقتی فعال می شوند که فرد با محیط هایی مواجه می شود که یاد آور محیط ناگوار دوران کودکی باشند. به هنگام بروز چنین رویدادی فرد دستخوش عواطف منفی شدید و اغلب طاقت فرسایی می شود. مجموعه ی فزاینده ای از شواهد وجود دارد که از وجود طرح واره های ناسازگار اولیه حمایت می کند.

سبک مقابله ای ناسازگار چیست؟

طرح واره های ناسازگار اولیه از طریق سبک های مقابله ای ناسازگار خود را نشان می دهند. آنها سه سبک مقابله ای را توصیف می کنند که به سه پاسخ بنیادی جنگ, گریز و میخکوب شدن ربط دارند. این سبک ها عبارتند از تسلیم (میخکوب شدن), اجتناب (گریز), و جبران افراطی(جنگ). در هر موقعیت معین فرد احتمالا تنها یکی از سبک های مقابله ای را به کار می برد, اما می تواند با طرح واره های ناسازگار اولیه در موقعیت های مختلف سبک های مقابله ای گوناگونی را به نمایش بگذارد.

سبک مقابله ای تسلیم

تسلیم طرحواره: افراد در این سبک مرید گوش به فرمان طرح واره می شوند و به آن اجازه ی پیروزی می دهند. آنها سعی نمی کنند با طرح واره بجنگند یا از آن اجتناب کنند. این افراد مهر تایید بر طرح واره می زنند و به شیوه ای عمل می کنند که آن را تصدیق می کند. آنها در دوران بزرگسالی تجربه هایی از دوران کودکی را که آبشخور طرح واره های ناسازگار اولیه هستند در ذهن خود نشخوار می کنند.

سبک مقابله ای اجتناب

اجتناب طرحواره: افراد در این سبک مقابله ای سعی می کنند در زندگیشان به گونه ای برنامه ریزی کنند که طرح واره ها هرگز فعال نشوند و طوری عمل می کنند که گویی اصلا طرح واره ای وجود ندارد. آنها از موقعیت هایی که ممکن است باعث راه اندازی طرح واره ها شوند, اجتناب می کنند و اگر طرح واره ای فعال شود ممکن است به رفتارهایی پناه ببرند که به افراد اجازه می دهد از آشفتگی هیجانی مرتبط با طرح واره اجتناب کرده و از آن بگریزند. برخی از این رفتارها عبارتند از میگساری افراطی, مصرف دارو, اعتیاد به کار, یا انجام رفتارهای اجبار گونه. تمام این رفتارها به دلیل اجتناب از احساس های ناشی از طرح واره انجام می شوند.

سبک مقابله ای جبران افراطی

جبران افراطی طرحواره: افراد در این سبک از طریق تفکر, احساس و رفتار طوری با طرح واره می جنگند که گویی نقطه مقابل آن صحیح است. برای مثال فرد نگرش های کمال گرایانه ای اتخاذ می کند تا احساسات زیر بنایی بی ارزشی را جبران سازد.

اگر فرد کودکی مطیع باشد در بزرگسالی نافرمانی پیشه خواهد کرد. اگر در دوران کودکی کنترل شود در بزرگسالی سعی خواهد کرد دیگران را کنترل کند و یا اگر در کودکی مورد آزار قرار گیرد ممکن است در بزرگسالی دیگران را اذیت کند.

منابع:

-کتاب زندگی خود را دوباره بیافرینید، جفری یانگ، ترجمه دکتر حسن حمیدپور، نشر ارجمند

-کتاب طرح واره درمانی برای استرس شغلی، مارتین آر.بامبر، ترجمه دکتر حسن حمیدپور، نشر ارجمند

مرکز مشاوره معین در نظر دارد برای متخصصان و دانشجویان رشته های مشاوره و روانشناسی دوره های تخصصی تربیت درمانگر طرحواره محور با تدریس جناب آقای دکتر امیر عسکری برگزار نماید. همچنین با توجه به اهمیت شکل گیری طرحواره ها در دوران کودکی این مرکز دوره های شیوه های فرزند پروری برای عموم برگزار مینماید. برای اطلاع از زمان و شرایط برگزاری دوره ها به شبکه ارتباطی ما بپیوندید.